Was zanteresowało

sobota, 30 marca 2013

Wielkanoc

Każdy z nas wie co się wydarzyła w Wielkanoc, dlatego nie będę zagłębiać się pochodzenie tego święta, Tridum Paschalnego, czy poniedziałek wielkanocny.
Zamiast tego zagłębimy się w koszyczek wielkanocny - oczywiście pomijając sól, kiełbasę, chrzan
lub buraki z chrzanem, chleb i baranka - to wiemy skąd pochodzi, ale skąd się wziął zajączek wielkanocny, babka wielkanocna, kurczaczek, czy jajko? Czemu sadzimy rzeżuchę? Dlaczego malujemy pisanki? Postaram się odpowiedzieć na te pytania :)


Koszyczki wielkanocne (od lewej: mój i mojej siostry)


Zawartość koszyczka mojej siostry

Zajączek wielkanocny -  jeden ze świeckich symboli Wielkanocy, według tradycji chodzi z koszykiem wielkanocnym i zostawia prezenty (zazwyczaj są to drobne upominki lub słodycze) w pierwszy dzień Świąt Wielkanocnych (Wielki Czwartek) w wystawionych koszyczkach, wyścielonych słomą lub pociętą na paski serwetką. Po przebudzeniu lub po śniadaniu domownicy szukają upominków ukrytych w tzw. gniazdkach.
Zwyczaj pochodzi z Niemiec. W Polsce obchodzony jest w niektórych rejonach, m.in. na Śląsku czy w Wielkopolsce.

Kiedy myślę o zajączku wielkanocnym to kojarzy mi się z moim królikiem. Co rok śmiejemy się, żeby do koszyczka wziąć Puszka :D Byłoby śmiesznie :)





Kurczak wielkanocny inaczej kurek dyngusowy, kurek wielkanocny czy chodzenie z kurkiem - ludowy zwyczaj wielkanocny, chodzenie z kurkiem po dyngusie.
W Poniedziałek wielkanocny wożono koguta (kurka) na dwukołowym wózku. Kogut, w wielu kulturach uważany za symbol Słońca i sił witalnych, symbol urodzaju, miał zapewnić zdrowie i pomyślność. Piał głośno, a efekt ten uzyskiwano dzięki temu, że wcześniej karmiony był ziarnem namoczonym w spirytusie. Z czasem żywego ptaka zastąpiono sztucznym: ulepionym z gliny, pieczonym z ciasta, wycinanym z deski. Tradycyjnie wózek dyngusowy malowano na czerwono i zdobiono suszonymi źdźbłami zbóż, traw i kwiatów oraz kolorowymi wstążkami.

Heh, kilka lat temu kiedy pod moim kościłem był festyn w końcowym losowaniu losów do wygrania była prawdziwa, żywa kura :D Całe szczęście nie wygrałam jej :) Ale gdyby, to byłyby nie złe jaja ;D

Pisanka - ogólna, zwyczajowa nazwa jaja (zwykle kurzego, ale także gęsiego czy kaczego) zdobionego różnymi technikami.
Najstarsze pisanki pochodzą z terenów sumeryjskiej Mezopotamii. Zwyczaj malowania jajek znany był w czasach cesarstwa rzymskiego, wspominają o nim Owidiusz, Pliniusz Młodszy i Juwenalisz. Na ziemiach polskich najstarsze pisanki, pochodzące z końca X wieku, odnaleziono podczas wykopalisk archeologicznych w pozostałościach grodu na opolskiej wyspie Ostrówek. Wzór rysowano na nich roztopionym woskiem, a następnie wkładano je do barwnika – łupin cebuli lub ochry, które nadawały im brunatnoczerwoną barwę. W procesie chrystianizacji pisankę włączono do elementów symboliki wielkanocnej. Obecnie pisanki wykonuje się przed Wielkanocą. Mają symbolizować rodzącą się do życia przyrodę, a w chrześcijaństwie dodatkowo nadzieję wynikającą z wiary w zmartwychwstanie Chrystusa.
Dawniej zdobieniem jaj zajmowały się wyłącznie kobiety, mężczyźnie wówczas nie wolno było wchodzić do izby. Jeśliby się tak zdarzyło, odczyniano urok, który intruz mógł rzucić na pisanki.
Z tradycyjnych rosyjskich pisanek wywodzą się słynne jaja wielkanocne, wykonywane w końcu XIX w. przez petersburskiego jubilera Petera Carla Fabergé. Jajka wykonywane z kamieni półszlachetnych, łączonymi z metalami szlachetnymi, zdobione technikami jubilerskimi były wykonywane początkowo wyłącznie dla rodziny carskiej. Później wykonywano je również dla innych dostojników, a także powstawały imitacje, wykonywane przez inne firmy.
Innymi znanymi dziełami sztuki rosyjskiej wywodzącymi się z ludowych pisanek, są jajka, lub częściej ich drewniane imitacje, pokryte czarną laką i zdobione miniaturowym malarstwem temperowym. Tak zdobione jajka wykonywano początkowo w Paliechu, miejscowości o starych tradycjach pisania ikon, obecnie wzorują się na nich twórcy ludowi i profesjonalni artyści z różnych regionów.
Obecnie uroczyste śniadanie w niedzielę wielkanocną poprzedza dzielenie się poświęconym jajkiem. Podobnie jak bożonarodzeniowy zwyczaj łamania się opłatkiem, jest wyrazem przyjaźni.
Istnieje nawet muzeum poświęcone wyłącznie pisankom znajdujące się w Kołomyi :)



Babka wielkanocna - znanych jest kilka rodzajów babek wielkanocnych: babki żółtkowe, parzone, piankowe, śmietankowe, puchowe oraz ciężkie, które są robione z dużej ilości jaj (najczęściej ze 180).
Najczęściej jednak baby robione są z 10 do 20 jaj. Istnieją także baby z rożna tzw. sękacze, nazywane Baumkuchen, także podawane na stoły wielkanocne. Ciekawostką jest, że dawniej baby na Ukrainie zaraz po upieczeniu wyjmowano z blachy i wkładano na poduszki oraz obracano nimi, żeby ostygły. W Polsce najczęściej baby zostawiane są w formach.





Rzeżucha - wszystko zaczęło się w Starożytnym Rzymie, gdzie rzeżucha była symbole odnowy sił witalnych i początku nowego życia. W IV wieku naszej ery, kiedy to chrześcijaństwo stawało się coraz bardziej popularne, świeccy Kościoła zaczęli poszukiwać symbolu, który będzie reprezentować zmartwychwstanie Chrystusa. Zdecydowali się wybrać dwa elementy: znane nam malowanie jajek, które choć praktykowane było wcześniej dopiero teraz zyskało status tradycji wielkanocnej oraz hodowanie rzeżuchy.



Wszelkie wątpliwości dotyczące naszej święconki zostały rozwiane ;)


Życzę wszystkim Wesołych Świąt Wielkanocnych, smacznego jajka i mokrego dyngusa :)




Źródła: www.wikipedia.pl
            http://www.architekturakrajobrazu.info/abc-ogrodu/porady-redakcji/2656-ozdoby-na-wielkanoc-rzeucha

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Zostaw po sobie ślad...